25: Pijnlijke somberheid zonder naam

Op 27 februari 2012 keek Stefan toevallig op zijn Last.fm-profiel om te zien welke cd’s hij nu eigenlijk het vaakst had geluisterd sinds 22 september 2004 – de dag dat hij lid werd van de muziekstatistieksite. In de hoop nu eindelijk eens uit te leggen waarom de muziek in kwestie hem nu zo dierbaar is, loopt hij op ditisstefan.nl de top 25 langs.

25. Tom McRae – Tom McRae (2000)

Aan het begin van de 21ste eeuw verscheen de debuutplaat van Tom McRae. De muziek was net zo zwart als de cover. Melancholie: ja, af en toe, maar de plaat opende met You Cut Her Hair (“Time has coloured in the black and white of your skin…” snijdt door merg en been). Tom was nooit een vrolijke vent – en dat wordt hij op de albums daarna ook niet. Hoewel het album introvert begint, brengt Tom op End of the World News maatschappijkritiek te berde en doet dit later op Hidden Camera Show nogmaals over voor de nog steeds alom aanwezige reality shows: “We’re all caught in a hidden camera show / And it’s the thrill of deception, it’s the chill of rejection / In the face of people we don’t know.” De maatschappijkritiek werd aangewakkerd door zijn val van het geloof (zijn ouders waren dominees) en zijn studie politicologie.

Toms muziek ontdekte ik op een moment dat ik het echt nodig had, worstelend met de werkdruk en onzekerheden waar je als puber/tiener mee kunt zitten. De cynische McRae bood me geen emo-woede of punk-boosheid, maar cynisch commentaar op de wereld zoals die toen was. Een mooie afleiding van paniekaanvallen en de dingen die ik toen niet begreep – en nu nog steeds niet.

Mijn eerste kennismaking met McRae waren in eerste instantie vijf liedjes van de eerste en tweede cd, waarna ik de tweede cd in de winkel kocht. De debuutplaat kocht ik pas enkele jaren later – hoewel ik toen al de meeste nummers kende.

Veel nummers van het titelloze debuut moeten McRae enorm pijn doen. De bitterheid uit Boy With The Bubblegun kan niet verzonnen zijn. Toch speelt McRae dat nummer nog steeds live, net als veel andere nummers van de plaat. En net als je denkt dat je Tom McRae door hebt – aan het eind van Sao Paolo Rain, begint de afsluiter. Een jengelende gitaar – zo eentje van een cassettebandje gejat. I Ain’t Scared of Lightning impliceert wellicht een battle cry maar je krijgt een hartbrekend klein liedje waarin alle zekerheid uit je wordt gezogen. In minder dan anderhalve minuut.

Op de meest donkere dagen is er nog altijd Tom McRae. Want hoe depressief en cynisch zijn muziek ook mag zijn, de muziek is ook van een dusdanige schoonheid die ‘s avonds laat pas echt tot zijn recht komt. McRae werd getipt voor grootse daden en genomineerd voor de Britse Mercury Prize. Hij won niet. Uiteraard niet. Hij zou altijd een beetje de vreemde eend in de Britse muziekindustrie bijt zijn… Dat is hij nu nog steeds.

Vuil word je toch wel…

Is het niet gewoon episch dat het anno 2012 nog kan om een geheel gezongen radiospotje vrijwel dagelijks op de radio uit te zenden? Niks geen voice-over of domme geluidseffecten, nee: gewoon een catchy nummer dat je helemaal mee kunt zingen. Ik word er vrolijk van. Het lijkt wel lente!

Leren of spelen voor een kind is het fijn
Om lekker druk bezig te zijn
Vuil word je toch wel, wat je ook doet
Maar met Omo komt alles weer goed
Vuil worden is heel gewoon
Dus van mij geen gezeur
Want bij wit én bij kleur
Omo wast door en door schoon
Niet duur!

Vooral ook de “Niet duur!” – als ware het een afterthought zo als laatste regel. Respect, Omo, respect!

When? Over een maand

Over precies een maand verschijnt het nieuwe album van de nog steeds in veel landen schandalig onbekende Susanne Sundfør. Na het fantastisch mooie maar bij vlagen nog best pittige The Brothel, staat voor 26 maart de opvolger The Silicone Veil op stapel. Op het album vindt een sonische botsing plaats tussen de ‘antieke’ wereld en die hedendaagse, zo laat Sundfør weten. Haar spookachtige stem en de toetsen die ze bespeelt, dat zijn de eeuwige waardes, maar daar doorheen lopen moeilijke ritmes en geluidseffecten die we op The Brothel ook al af en toe hoorden.

Op de opvolger van The Brothel staan tien nummers, waaronder één liedje dat ik al twee keer live heb gehoord maar nog niet op cd is uitgebracht. Het was dan ook de vraag wanneer ik When in studio-uitvoering zou kunnen horen. Antwoord: over een maand dus. Dat is fijn, want When is namelijk een onbeschrijflijk mooi liedje.

De eerste single mag er overigens ook wezen. White Foxes is een nummer dat pas bij de tweede keer luisteren binnenkomt. De video (en in mindere mate de muziek) is op de een of andere manier unsettling zonder dat helemaal duidelijk wordt waarom – op tv zijn dagelijks ergere beelden te zien. Susanne (slechts enkele maanden ouder dan ondergetekende, maar wat staat daar een sterke vrouw zeg!) staat in een ancient bos piano te spelen terwijl een jongen met een dode vos loopt. In de hedendaagse, silicone wereld rijdt iemand op een motor en wordt een man aan zijn hersenen geopereerd – ook hier volop verwijzingen naar de vossen uit de titel.

Geen instant floor filler, maar wel een bijzonder intrigerend nummer en dito video (full-screen kijken dus). Mijn verwachtingen voor het ongetwijfeld weer moeilijke album zijn nu echt torenhoog…

De clip of het ei

Dit is een van mijn favoriete liedjes van The Rip Tide, het vorig jaar verschenen album van Beirut. De clip heeft een nogal retrolook en is geheel in zwart-wit geschoten en bestaat vooral uit van die komische situaties waar je niet echt van moet lachen, maar die wel absurd zijn. Rest de vraag. Wat was er eerder, de clip of het ei?

Rest van de cd is overigens ook meer dan moeite waard. Lekkere liedjes verpakt in een sausje van blazers, Balkan en Brooklyn. Denk ik. Weet niet of het ook echt Brooklyn is. Maar het is wel hippe Amerika-pop. Dat wilde ik alleen maar even zeggen.

 

Vraag ‘t Stefan (12.5)

Iedere dag komen er honderden vragen binnen via het vragenformulier. Dat is logisch, want Stefan heeft vrijwel overal een antwoord op. Heb je ook een vraag? Vraag ‘t Stefan!

Dit keer een speciale aflevering van Vraag ‘t Stefan. Marc stuurde me namelijk een lijstje met 10 vragen over muziek. Vandaag beantwoord ik de eerste vijf. De volgende keer (week?) de tweede helft.

Stel Stefan een vraag
Je naam: Marc
Vraag: Hierbij lever ik u een vragenlijst aan voor Stefan.
Hopelijk vindt hij de tijd en de motivatie om de vragen op zijn webstek van treffend antwoord te voorzien.

Beste Marc,

We hebben Stefan bereid gevonden om je vragen te beantwoorden. Daar gaan we dus!

6) Harvest of After the Gold Rush?
Het Neil Young album waarmee ik het meest bekend ben is Everybody Knows This Is Nowhere. Voor mij de ingang naar een oeuvre waarvan ik de meeste pareltjes nog moet ontdekken. Maar als ik dan toch moet kiezen tussen deze twee platen dan kies ik voor After The Gold Rush. Maakt mij dat tot een slecht mens?

7) Springt en zingt/playbackt u weleens door de kamer als u muziek op hebt staan? Zo ja, wel object gebruikt u dan als microfoon?
Ja. Hoewel ik in de avonduren graag een luisterplaat opzet, waarnaar ik dan ook daadwerkelijk luister, zing ik graag mee. Soms blijft dit bij playbacken, maar vaker wel dan niet blèr ik op zulke momenten mee, of ik de noten nu haal of niet. Ik heb een microfoon in mijn kamer, maar die gebruik ik maar zelden. Het is toch leuker om iets wat toevallig voor handen is te pakken. Deodorantbussen, haarborstels, schenkstroopflessen tot de aloude, vertrouwde pen: ik heb het allemaal al eens gebruikt.

Overigens kunnen sommige studiegenoten zich nog wel een momentje herinneren dat ik tijdens een weekendje weg de afwasborstel ter hand nam om Ultimate Kaos’ Casanova ten gehore te brengen – inclusief microfoon-in-de-lucht-gooien-en-weer-vangen-moment.

Sowieso is mijn leven een soort videoclip. Ook op de fiets of aan de wandel – als ik muziek luister en dat is bijna altijd – playback (of zing) ik graag mee, totdat iemand me vol verbazing of geamuseerd aankijkt. Daarbij beeld ik mij graag in dat ik in de videoclip speel. Inclusief MTV-informatiebalkje met artiest, titel en album aan het eind. Want ik weet altijd precies op welk moment dat balkje in beeld zou moeten verschijnen.

8) Favoriete Beatles-album?
Revolver. Op de voet gevolgd door The White Album. Waarom? Eleanor Rigby doet me denken aan Engelse les vroeger, Tomorrow Never Knows is voor mij het eerste nummer waarvan ik dacht “ja dit is dus wel onder invloed opgenomen”, For No One heb ik altijd een zwak voor gehad… Moet ik doorgaan? Dit album heeft voor mij de meeste persoonlijke connotaties.

(full disclosure: al draag ik ook warme herinneringen aan het spelen van A2 Racer III met The Beatles rode en blauwe compilatiealbums – maar die tellen niet natuurlijk, compilaties – en het kijken van de oude Beatles-films op de tweede Belg… Bij de soundtracks daarvan kun je me ook wegdragen…)

9) Is de opkomst van hiphop sinds de 80′s een wezenlijke vernieuwing van de populaire muziek of een dwaalweg gebleken?
Een dwaalweg zou ik het niet willen noemen, maar het heeft er wel toe geleid dat we nu eenheidsworst voorgeschoteld krijgen die weliswaar catchy, maar ook behoorlijk nietszeggend is en waar rap puur wordt gebruikt om een catchy refreintje verder uit te stellen. Staat u mij toe drie voorbeelden te geven:

Het is niet zo dat ik dergelijke nummers niet leuk vindt, maar het is zo makkelijk. Je kunt je afvragen of het de original flava was waar de pioneers van hiphop aan dachten. Aan de andere kant wordt natuurlijk ieder genre compleet misbruikt de mainstream in gegooid… Dat geldt ook voor folk, rock en welk ander genre je maar opnoemt. Elk genre heeft zijn verachtelijke commerciële exponenten. Iets wat ik maar de Vernickelbackisering van de muziek noem. Hoe schaamteloos slecht hun laatste liedjes zijn (“Hee, dat Kid Rock-liedje, dat kunnen wij ook maken!” – en nee, bewust GEEN link naar dat nummer), dat is pas erg.

Maar ik dwaal af (pun intended)… In ieder geval wordt er natuurlijk vast interessante hiphop gemaakt, maar of het een wezenlijke vernieuwing van de populaire muziek heeft voortgebracht? Het heeft in ieder geval een enorme invloed gehad, al denk ik dat die misschien nog wel meer aan de R&B is toe te schrijven dan aan echte hiphop… Laten we het erop houden dat hiphop in ieder geval een stempel heeft weten te drukken. Meer durf ik er niet over te zeggen.

10) Omschrijf in één pakkende zin de impact van een goed liedje op uw ziel?

Een goed liedje biedt een alternatief, opent de hersenen, geeft me even andere gevoelens, biedt de mogelijkheid om het anders te zien, om weg te dromen of de adrenaline te voelen stromen; ineens voel ik mij begrepen.

“I hide behind my jokes as a form of protection”

Tsja, het afgelopen weekend lag ik ziek in bed in plaats van een mooi weekend in London te hebben. Ziek op de manier dat je nog NET niet helemaal vergaat van de ellende, maar na een rondje door het huis duizelig, misselijk en moe bent. En daardoor uiteindelijk maar van ellende in bed blijft liggen. En dat dat dan hetzelfde effect heeft als opstaan en een rondje door het huis lopen. Een soort griep dus, zo voelde het althans. Ik koesterde nog even de hoop dat ik zaterdag alsnog een last-minute kon nemen, maar ook dat bleek wat veel gevraagd… En zodoende lag ik het hele weekend in bed. Pas vandaag kon ik weer wat dingen proberen – zoals dit stukje typen.

Door dat in bed liggen kwam ik wel dit liedje tegen. Bandje Boy & Bear kende ik vooral van het liedje dat ze met Passenger maakten (waarover ik in 2010 al eens schreef) – Mike Rosenberg heet de beste man eigenlijk. Toen ik een collega een liedje van Boy & Bear zag plaatsen op Facebook, was ik benieuwd of Passenger al een nieuw album had gemaakt. Want hoewel sommige nummers van Flight Of The Crow me wat te zoetsappig waren, zaten er een paar juweeltjes tussen.

En wat blijkt: 24 februari komt de nieuwe plaat uit – All The Little Lights. Met de drummer van Boy & Bear in de backing band. En eerste single – The Wrong Direction – mag dan een net iets te vrolijk klinkend, up-beat Jason Mraz-achtig gitaarliedje zijn, de tekst van het refrein kwam bij mij een beetje too close for comfort. En dan is het dus een goed liedje ja:

’cause I love to feel loved but I can’t stand the rejection,
I hide behind my jokes as a form of protection,
I thought I was close but under further inspection,
It seems i’ve been running in the wrong direction oh no…

Op Spotify vindt u – naast de albums van de gelijknamige Zweedse metalband – ook de studio-uitvoering met (elektrische) piano, glockenspiel, drums en trompetsolo. Dat is u misschien iets te catchy, dus wellicht dat deze soloversie u meer kan bekoren (met mondtrompet én Haddaway-What Is Love?-improvisatiemomentje).

Vraag ‘t Stefan (12)

Iedere dag komen er honderden vragen binnen via het vragenformulier. Dat is logisch, want Stefan heeft vrijwel overal een antwoord op. Heb je ook een vraag? Vraag ‘t Stefan!

Dit keer een speciale aflevering van Vraag ‘t Stefan. Marc stuurde me namelijk een lijstje met 10 vragen over muziek. Vandaag beantwoord ik de eerste vijf. De volgende keer (week?) de tweede helft.

Stel Stefan een vraag
Je naam: Marc
Vraag: Hierbij lever ik u een vragenlijst aan voor Stefan.
Hopelijk vindt hij de tijd en de motivatie om de vragen op zijn webstek van treffend antwoord te voorzien.

Beste Marc,

We hebben Stefan bereid gevonden om je vragen te beantwoorden. Daar gaan we dus!

1) Is downloaden de doodsteek voor de muziek?

Nee. Wat mij betreft voegt het zelfs een interessant, dynamisch element toe. Artiesten moeten op zoek naar andere manieren om onder de aandacht te komen, wat kan variëren van live optreden tot kunstzinnige clips tot creatieve guerrilla-acties. Bovendien is het dankzij het downloaden eenvoudiger dan ooit geworden om nieuwe muziek te ontdekken. Zoals de door u gewaardeerde Neil Young afgelopen week al riep: piraterij is de nieuwe radio, de manier waarop muziek zich verspreid.

Jammer genoeg is een van de belangrijkste neveneffecten dat platenmaatschappijen op safe spelen en de industrie als geheel verkrampt. Nieuwe initiatieven worden met argwaan bekeken (eerst iTunes, nu Spotify) en bij voorkeur afgedaan als “niet winstgevend te krijgen” of nog beter “zo wordt de muziek kapot gemaakt”. De muziek gaat niet kapot, het winstmodel wellicht wel. Natuurlijk is het nu anders voor een beginnende artiest dan het vroeger was, maar als ik de indianenverhalen hoor van bands die bij hun vijfde album nog steeds enorme schulden open hebben staan bij de platenmaatschappij (case in point: Genesis), dan vraag ik me af of het slecht is dat de platenmaatschappijen ten onder gaan. En misschien dat het eeuwige feestbestaan, rock ‘n roll, verleden tijd is. Is dat dan erg?

Muziek gaat nooit dood en mensen zullen het altijd leuk blijven vinden om muzikanten live te zien en hun muziek met zich mee te dragen – al dan niet digitaal. Ik geloof dat mensen nog steeds bereid zijn om voor een goed product te betalen. Niet iedereen, maar wel een substantieel deel van de mensheid. Die mensen leggen gerust een tientje neer voor Spotify om onbeperkt muziek te luisteren en zullen iets vergelijkbaars willen betalen om dat straks ook voor televisieseries en films te doen. Dat een dienst als Spotify nog niet winstgevend is, komt ook doordat het aantal gebruikers nu nog veel te laag ligt. Als de mainstream overstapt op dergelijke streamingdiensten, gaan we het ineens over heel andere getallen hebben.

Ik hoop dan ook dat dergelijke diensten op termijn een nieuw verdienmodel opleveren dat beter in balans is. Misschien moet de artiest veel meer zelf gaan doen. Maar dat alles zal het maken van muziek zeker niet tegenhouden. Desnoods met een gitaar de straat weer op.

2) Meest overschatte artiest/album ooit? 

Ehm. Coldplay dan maar? Iets van mij neigt ook richting U2, maar die hebben in ieder geval een enorme staat van dienst en ontwikkeling in het oeuvre zitten – zelfs al is met name het recente werk gebaseerd op één of twee trucs. Coldplay komt met alle cd’s misschien net aan drieënhalf goed album.

3) Wat is erger: Adele naar #6 stemmen in de Top 2000 of nog nooit van Adele gehoord hebben?

Dat laatste lijkt me ook niet wenselijk, het getuigt van een zekere wereldvreemdheid die het gezonde voorbij is. Adele naar nummer 6 stemmen in de Top 2000 betekent slechts het meegaan in de tijdgeest. Adele over tien jaar nog naar nummer 6 stemmen: dat is erg.

4) You like?
a Bruce Springsteen - ouwelullenmuziek die ik steeds beter begrijp.
b The Strokes - I like. A lot.
c Kraftwerk - doet mij weinig.

5) Wat is een goede verhouding tussen het beluisteren van de ‘canonieke’ muziek (bijv. Rolling Stone 500 Greatest Albums) en ‘obscure’ bands?

Die is er niet. Zolang je je er bewust van bent dat 99% van de ‘obscure’ bandjes niet had bestaan zonder de canonieke werken, kun je prima vrijwel exclusief naar obscure acts luisteren. Het levert dan wel weer een rijkere luisterervaring op als je patronen kunt zien als je ook je klassiekers kent. Want net als dat je heel veel mist als je alleen maar oude muziek luistert, mis je ook veel als je die klassiekers achteloos aan de kant schuift.