Speech

Nadat ik in juni 2004 opgelucht had geconstateerd dat ik Wiskunde A1 met een ruime voldoende had afgesloten, stopte ik mijn geodriehoek in de onderste la van mijn bureau en verkocht ik mijn grafische rekenmachine aan een kennis. Ik had namelijk mijn studie zo uitgezocht dat ik die twee hulpmiddelen in ieder geval nooit meer nodig zou hebben.

Mijn masterscriptie Literair Maatwerk betreft een analyse van de uitgeverijen in boekenbijlage Cicero van de Volkskrant in 2006. De belangrijkste vraag is Hoe is de aandacht in de boekenbijlage verdeeld over de verschillende uitgeverijen?

Nu is aandacht een vrij moeilijk begrip. Het is namelijk niet iets wat je direct kan zien of meten. Toch? Aan de andere kant, als de redactie van Cicero een boek bespreekt in een groot artikel op de voorpagina, dan is de aandacht die zij aan dit boek schenken duidelijk groter dan een kleine vermelding in lijstjesrubriek ISBN op pagina 5. Ook de lengte van het artikel, de grootte van een eventuele illustratie, de plek op de pagina, de grootte van de kop en eventuele verwijzingen op de voorpagina van de bijlage zijn van belang. Mijn onderzoek bestond uit het bepalen van al deze factoren voor alle artikelen in Cicero in 2006. Dat betekende dat ik mijn geodriehoek uit de la moest halen, en mijn rekenmachine terug moest vorderen. Want voor bijna 2000 boekvermeldingen moest een aandachtsscore worden vastgesteld.

Zodoende kon ik uiteindelijk bepalen welke uitgeverijen de meeste aandacht krijgen over alle bijlagen die in 2006 verschenen. Door het vermeldingspercentage te berekenen, het aantal boekvermeldingen per uitgeverij gekoppeld aan het aantal uitgegeven boeken van die uitgeverij, kon ik zien in hoeverre het uitgeverijen lukte al hun uitgegeven boeken besproken te krijgen?

Uit de resultaten wordt duidelijk dat de boekenbijlage voor het grootste deel boeken van Nederlandse uitgeverijen bespreekt. Meer dan de helft van de vermeldingen is voor Nederlandstalig werk. Maar het aantal vermeldingen voor buitenlandse uitgeverijen is allesbehalve klein. Wanneer er een belangrijk geachte uitgave in het buitenland verschijnt, dan wordt er wel degelijk ruim aandacht aan besteed. Gemiddeld worden er zelfs grotere artikelen geschreven over buitenlandse werken. Over het algemeen gaat het dan om non-fictie vermeldingen.

Van de grote Nederlandse uitgeverijen scoren Van Oorschot, De Arbeiderspers, Wereldbibliotheek en Nijgh & Van Ditmar het hoogste vermeldingspercentage. Allemaal scoren zij boven de 80%. Enkele grote uitgeverijen doen het echter minder goed. Voorbeelden hiervan zijn Gopher Publishers en SDU Uitgevers. SDU richt zich met name op juridische en fiscale boeken: niet bepaald een hot topic in de boekenbijlage. Gopher Publishers, een toevluchtsoord voor afgewezen auteurs, gaf 470 boeken uit, waarvan er maar liefst één in Cicero werd vermeld. En de lengte van die vermelding was korter dan deze zin.

Wellicht vindt de redactie van Cicero deze boeken niet interessant genoeg om te bespreken, vanwege een gebrek aan literaire kwaliteit of nieuwswaarde. Het ligt voor de hand dat er bij de redactie van Cicero een bepaald beeld bestaat van een uitgeverij en dat het om die reden moeilijker of juist makkelijker wordt om in de wekelijkse bijlage opgenomen te worden.

Het is dan ook een kleine groep van uitgeverijen die erin slaagt om de meeste boeken die ze uitgeven besproken te krijgen. Zonder directe invloed te kunnen uitoefenen op de redactie van Cicero, moet de uitgeverij alle middelen aanwenden om het boek tot een succes te maken. Een recensie in de boekenbijlage is niet de heilige graal, maar het betekent wel gratis aandacht. In een enquête die ik voor mijn daadwerkelijke meetonderzoek hield onder Nederlandse en Vlaamse uitgevers, blijkt dat alle uitgeverijen waarde hechten aan bespreking in de bijlage. Eén uitgever antwoordde:

Recensies hebben in de afgelopen tien jaar steeds minder effect op de verkoop gehad – maar niettemin is het altijd beter om wel gerecenseerd te worden dan niet. Anders rest de uitgeverij alleen reclame om de consument erop attent te maken dat het boek überhaupt bestáát! Bij één optreden bij Pauw en Witteman of De Wereld Draait Door is het effect groter en duidelijker. Het is de dag erna meteen terug te zien, in de verkoopcijfers. Toch vindt iedere schrijver het belangrijk om in de boekenbijlage gerecenseerd te worden. Dat is een kwestie van reputatie en belang.

Ondanks dat de boekenbijlage – en kranten in het algemeen – worden bedreigd door nieuwe alternatieven op internet, heeft de boekenbijlage zijn bestaansrecht dus nog niet helemaal verloren. Een recensie in de boekenbijlage betekent erkenning voor de auteur en is zijn eerste stap op weg naar talloze interviews, bestsellers en een uitnodiging voor het boekenbal. Het alternatief is de vergetelheid, als ware hij een geodriehoek in de onderste la van een neerlandicus.

Klik op de foto’s om ze te vergroten.

Geachte familie, vrienden en aanwezigen,

De afgelopen vierenhalf jaar heb ik veel gedaan. Om zomaar wat dingen te noemen: ik heb de studievereniging naar de éénentwintigste eeuw geholpen met een website, ik heb twee jaar lang het leukste feest van Nijmegen georganiseerd (het A-feest), ik ben naar activiteiten gegaan waar anders misschien niemand naartoe was gegaan, ik heb een jaar lang mijn mening gegeven over mijn studie en ik heb gewerkt voor een hoogleraar Taalkunde. Jawel. Taalkunde. Ik heb boekenkasten verplaatst, stencils gekopieerd en een syllabus gemaakt. Ik heb meerdere Engelse bands talloze keren genamedropt in conversaties, wat in ieder geval twee nieuwe fans heeft opgeleverd. Ik verwacht dan ook dat deze bands bij het uitbrengen van hun volgende album gaan doorbreken. Ik heb talloze malen andere mensen uit de brand geholpen bij computerproblemen. Ik heb beamers aangesloten, opgeruimd en FN+F5′t. Ik ben een luisterend oor geweest. Ik heb geaccepteerd dat sommige mensen dat vanzelfsprekend vinden en dat sommige mensen er oprecht blij mee zijn. Ik heb twee keer tien dagen (oké, tien en vijf) van mijn leven opgeofferd om nieuwe studenten in te burgeren in het Nijmeege studentenleven. Ik heb talloze mensen vermaakt op mijn weblog. En ik heb Nederlands gestudeerd. Vooral ook dat laatste.

Maar kon er een “dankjewel” vanaf? NEE!

Oké soms.

Maar, niet altijd.

Daarom zou ik hier, in plaats van mensen te bedanken voor hun eventuele bijdrage of ondersteuning bij mijn studieproces, graag bedankt willen worden. Wellicht heb ik nog nooit persoonlijk met u gesproken. Maar het feit dat u hier vandaag zit, toont aan dat er al dan niet direct een link is met iemand die hier vandaag ook aanwezig is en waarschijnlijk direct of indirect van mijn inzet heeft geprofiteerd. En daardoor profiteert u zelf ook van mijn hulp. Het zou te ver voeren om iedereen naar voren te roepen om mijn hand te schudden met een persoonlijke boodschap (daarvoor is overigens genoeg tijd na afloop van deze ceremonie, we kunnen pas over vier uur naar het restaurant, dus houdt u vooral niet in en trek een nummertje bij de uitgang van deze zaal). Nu wil ik u graag vragen om, nadat ik tot drie heb geteld, een gemeenschappelijk welgemeend ‘dankjewel Stefan’ te zeggen. Daarmee zou u mij een enorm plezier doen en uzelf ook (immers: wie goed doet, goed ontmoet). Dus. Bent u er klaar voor? Dan spreek ik nu graag de volgende woorden:

Eén… Twee… Drie:

Nu is het tijd om de echte wereld te veroveren.

Vanaf maandag dan.

Eerst heb ik weekend.

Want die ligt een dag of twee achter. En ik wil wel op een schoon bord ontbijten op deze historische dag in het leven van Stefan.

Ja, uiteindelijk wordt 26 januari een gewone maandag. Maar ook de maandag dat ik mijn scriptie inlever. De dag dat ik voor het laatst een actieve student Nederlandse Taal & Cultuur ben.

26 januari lever ik uiterlijk de laatste versie in. Dat geeft me genoeg tijd om de scriptie te verbeteren, te dansen (door de kamer) en met mijn nieuwe telefoon te spelen.

Het lijkt me dat een gematigde doch overtuigende “JEEJ!” op zijn plaats is:

“JEEJ!”

Maar het wordt nog gekker. Ik denk namelijk dat ik morgen én overmorgen OOK in de UB zit. En misschien woensdag ook nog wel. Zou ik al in aanmerking komen voor het Guinness Book of Records? Ik ben ten slotte iedere dag meer dan 5 en misschien wel 6 uur in de bieb geweest. Het is niet zo dat ik even naar binnen ben gelopen om dit record te vestigen. Nee, mijn leven draait om de bibliotheek deze week (en de komende dagen). Tsja, die scriptie moet ook een keer af en dat gaat namelijk iets beter in de UB. Zelfs op zondag.

In ander nieuws: ik mag een nieuwe telefoon uitzoeken bij Hi (of nog goedkoper gaan bellen). Dat wil ik heel graag, maar ik wil ook heel graag afstuderen. Daarom heb ik besloten pas na dinsdag (de deadline) écht te gaan zoeken. Waarschijnlijk wordt het een nieuw toestel, omdat ik nu met een oude Nokia 3410 zit. En gezien het feit dat ook mijn MP3-speler aan vervanging toe begint te zijn, kan ik nu twee spreekwoordelijke vliegen in een spréékwoordelijke klap spreekwoordelijk slaan.

Ik kon het niet laten om toch vast de Hi shop te bekijken op gave modellen (ik geef het toe, ik ben een nerd, soms). Na het debacle met de u600, ben ik niet zo happig op Samsungs, maar de Innov8 ziet er wel het meest relaxt uit, met de Nokia N85 op een tweede plaats. HTC Touch HD is ook een optie, maar ik weet niet of ik extreem fan ben van touchscreens (ik heb er geen bijzonder goede ervaringen mee, maar aan de andere kant staat de techniek natuurlijk niet stil). Enfin, daar moet ik me na dinsdag maar eens uitgebreid op gaan oriënteren. Ik wil vooral een gave telefoon die niet vóór het aflopen van mijn abonnement er de brui aan geeft (vooral als ik geen geld heb voor een nieuwe).

Maar goed, nu maak ik dus eerst ‘even’ mijn scriptie af. De resultaten zijn bijna helemaal foutloos (vind ik zelf), dus dat in acht nemende komt de conclusie / discussie vandaag (en anders morgenvroeg) wel af. Dan heb ik (de rest van) de maandag voor een grote herschrijving van de inleiding, het nakijken op foutjes en natuurlijk de literatuurlijst / bijlages. En dan liggen er dinsdag hopelijk twee redelijk geslaagde conceptversies in de postvakjes van mijn begeleiders. En dan is het hopen op de goede afloop… En anders mag ik in ieder geval een mooie telefoon uitzoeken.  Troost zit in de gratis dingen.

Hij is net terug.

En ik zit hier op mijn kamertje te typen en te doen en me af te vragen of het al bijna een goed moment is om boodschappen te doen – want als je te vroeg gaat sta je letterlijke 30 minuten in de rij.

Nee, mijn leven is niet ultiem, deze zondag. Maar morgen mag ik weer gewoon naar de bieb. Daar zijn ten minste mensen die ook geen leven hebben. Daar ben ik onder lotgenoten. Ik heb er bijna zin in.

Ach… We naderen de eindstreep met rasse schreden. En daarna wordt mijn leven nog nine-to-five‘er… Maar dan kan ik misschien wel op zondag gaan zwemmen. Bijvoorbeeld.

Ik weet alleen dat ik nu even de hele dag nog doorwerk om wat statistiek in mijn resultatensectie te krijgen.

Maar van binnen juich ik. Hard.

En dat vieren, dat komt nog wel.

artikelen meten.
Maar nog een dag of drie en dan is het onderzoek hopelijk af. En dan begint de laatste fase…