Speech

Nadat ik in juni 2004 opgelucht had geconstateerd dat ik Wiskunde A1 met een ruime voldoende had afgesloten, stopte ik mijn geodriehoek in de onderste la van mijn bureau en verkocht ik mijn grafische rekenmachine aan een kennis. Ik had namelijk mijn studie zo uitgezocht dat ik die twee hulpmiddelen in ieder geval nooit meer nodig zou hebben.

Mijn masterscriptie Literair Maatwerk betreft een analyse van de uitgeverijen in boekenbijlage Cicero van de Volkskrant in 2006. De belangrijkste vraag is Hoe is de aandacht in de boekenbijlage verdeeld over de verschillende uitgeverijen?

Nu is aandacht een vrij moeilijk begrip. Het is namelijk niet iets wat je direct kan zien of meten. Toch? Aan de andere kant, als de redactie van Cicero een boek bespreekt in een groot artikel op de voorpagina, dan is de aandacht die zij aan dit boek schenken duidelijk groter dan een kleine vermelding in lijstjesrubriek ISBN op pagina 5. Ook de lengte van het artikel, de grootte van een eventuele illustratie, de plek op de pagina, de grootte van de kop en eventuele verwijzingen op de voorpagina van de bijlage zijn van belang. Mijn onderzoek bestond uit het bepalen van al deze factoren voor alle artikelen in Cicero in 2006. Dat betekende dat ik mijn geodriehoek uit de la moest halen, en mijn rekenmachine terug moest vorderen. Want voor bijna 2000 boekvermeldingen moest een aandachtsscore worden vastgesteld.

Zodoende kon ik uiteindelijk bepalen welke uitgeverijen de meeste aandacht krijgen over alle bijlagen die in 2006 verschenen. Door het vermeldingspercentage te berekenen, het aantal boekvermeldingen per uitgeverij gekoppeld aan het aantal uitgegeven boeken van die uitgeverij, kon ik zien in hoeverre het uitgeverijen lukte al hun uitgegeven boeken besproken te krijgen?

Uit de resultaten wordt duidelijk dat de boekenbijlage voor het grootste deel boeken van Nederlandse uitgeverijen bespreekt. Meer dan de helft van de vermeldingen is voor Nederlandstalig werk. Maar het aantal vermeldingen voor buitenlandse uitgeverijen is allesbehalve klein. Wanneer er een belangrijk geachte uitgave in het buitenland verschijnt, dan wordt er wel degelijk ruim aandacht aan besteed. Gemiddeld worden er zelfs grotere artikelen geschreven over buitenlandse werken. Over het algemeen gaat het dan om non-fictie vermeldingen.

Van de grote Nederlandse uitgeverijen scoren Van Oorschot, De Arbeiderspers, Wereldbibliotheek en Nijgh & Van Ditmar het hoogste vermeldingspercentage. Allemaal scoren zij boven de 80%. Enkele grote uitgeverijen doen het echter minder goed. Voorbeelden hiervan zijn Gopher Publishers en SDU Uitgevers. SDU richt zich met name op juridische en fiscale boeken: niet bepaald een hot topic in de boekenbijlage. Gopher Publishers, een toevluchtsoord voor afgewezen auteurs, gaf 470 boeken uit, waarvan er maar liefst één in Cicero werd vermeld. En de lengte van die vermelding was korter dan deze zin.

Wellicht vindt de redactie van Cicero deze boeken niet interessant genoeg om te bespreken, vanwege een gebrek aan literaire kwaliteit of nieuwswaarde. Het ligt voor de hand dat er bij de redactie van Cicero een bepaald beeld bestaat van een uitgeverij en dat het om die reden moeilijker of juist makkelijker wordt om in de wekelijkse bijlage opgenomen te worden.

Het is dan ook een kleine groep van uitgeverijen die erin slaagt om de meeste boeken die ze uitgeven besproken te krijgen. Zonder directe invloed te kunnen uitoefenen op de redactie van Cicero, moet de uitgeverij alle middelen aanwenden om het boek tot een succes te maken. Een recensie in de boekenbijlage is niet de heilige graal, maar het betekent wel gratis aandacht. In een enquête die ik voor mijn daadwerkelijke meetonderzoek hield onder Nederlandse en Vlaamse uitgevers, blijkt dat alle uitgeverijen waarde hechten aan bespreking in de bijlage. Eén uitgever antwoordde:

Recensies hebben in de afgelopen tien jaar steeds minder effect op de verkoop gehad – maar niettemin is het altijd beter om wel gerecenseerd te worden dan niet. Anders rest de uitgeverij alleen reclame om de consument erop attent te maken dat het boek überhaupt bestáát! Bij één optreden bij Pauw en Witteman of De Wereld Draait Door is het effect groter en duidelijker. Het is de dag erna meteen terug te zien, in de verkoopcijfers. Toch vindt iedere schrijver het belangrijk om in de boekenbijlage gerecenseerd te worden. Dat is een kwestie van reputatie en belang.

Ondanks dat de boekenbijlage – en kranten in het algemeen – worden bedreigd door nieuwe alternatieven op internet, heeft de boekenbijlage zijn bestaansrecht dus nog niet helemaal verloren. Een recensie in de boekenbijlage betekent erkenning voor de auteur en is zijn eerste stap op weg naar talloze interviews, bestsellers en een uitnodiging voor het boekenbal. Het alternatief is de vergetelheid, als ware hij een geodriehoek in de onderste la van een neerlandicus.

Klik op de foto’s om ze te vergroten.

Geachte familie, vrienden en aanwezigen,

De afgelopen vierenhalf jaar heb ik veel gedaan. Om zomaar wat dingen te noemen: ik heb de studievereniging naar de éénentwintigste eeuw geholpen met een website, ik heb twee jaar lang het leukste feest van Nijmegen georganiseerd (het A-feest), ik ben naar activiteiten gegaan waar anders misschien niemand naartoe was gegaan, ik heb een jaar lang mijn mening gegeven over mijn studie en ik heb gewerkt voor een hoogleraar Taalkunde. Jawel. Taalkunde. Ik heb boekenkasten verplaatst, stencils gekopieerd en een syllabus gemaakt. Ik heb meerdere Engelse bands talloze keren genamedropt in conversaties, wat in ieder geval twee nieuwe fans heeft opgeleverd. Ik verwacht dan ook dat deze bands bij het uitbrengen van hun volgende album gaan doorbreken. Ik heb talloze malen andere mensen uit de brand geholpen bij computerproblemen. Ik heb beamers aangesloten, opgeruimd en FN+F5′t. Ik ben een luisterend oor geweest. Ik heb geaccepteerd dat sommige mensen dat vanzelfsprekend vinden en dat sommige mensen er oprecht blij mee zijn. Ik heb twee keer tien dagen (oké, tien en vijf) van mijn leven opgeofferd om nieuwe studenten in te burgeren in het Nijmeege studentenleven. Ik heb talloze mensen vermaakt op mijn weblog. En ik heb Nederlands gestudeerd. Vooral ook dat laatste.

Maar kon er een “dankjewel” vanaf? NEE!

Oké soms.

Maar, niet altijd.

Daarom zou ik hier, in plaats van mensen te bedanken voor hun eventuele bijdrage of ondersteuning bij mijn studieproces, graag bedankt willen worden. Wellicht heb ik nog nooit persoonlijk met u gesproken. Maar het feit dat u hier vandaag zit, toont aan dat er al dan niet direct een link is met iemand die hier vandaag ook aanwezig is en waarschijnlijk direct of indirect van mijn inzet heeft geprofiteerd. En daardoor profiteert u zelf ook van mijn hulp. Het zou te ver voeren om iedereen naar voren te roepen om mijn hand te schudden met een persoonlijke boodschap (daarvoor is overigens genoeg tijd na afloop van deze ceremonie, we kunnen pas over vier uur naar het restaurant, dus houdt u vooral niet in en trek een nummertje bij de uitgang van deze zaal). Nu wil ik u graag vragen om, nadat ik tot drie heb geteld, een gemeenschappelijk welgemeend ‘dankjewel Stefan’ te zeggen. Daarmee zou u mij een enorm plezier doen en uzelf ook (immers: wie goed doet, goed ontmoet). Dus. Bent u er klaar voor? Dan spreek ik nu graag de volgende woorden:

Eén… Twee… Drie:

Na uitzonderlijk lange nachten (qua hoeveelheid slaap) die toch verrassend vroeg weer eindigden, was ik zelfs nog in staat een fatsoenlijke outfit te kopen voor de getuigschriftuitreiking over anderhalve week. En dat kost mij als man uitzonderlijk veel moeite… Het helpt ook niet als er een goedbedoelend, aardig meisje in een winkel staat waar in principe alles net niet goed is, maar wel nog binnen kan komen. Gelukkig was er een andere winkel waar ik wel slaagde. Ook heb ik nieuwe schoenen (maar die bewaar ik voor de uitreiking – de andere kunnen gelukkig gerepareerd worden).

Oh en de uitnodigingen voor mijn afstudeerfeest zijn af! Een aantal heb ik al verstuurd, de rest komt maandag aan de buurt. Het lijstje met namen ligt namelijk in Nijmegen.

Als je geen kapstok hebt om je jas aan op te hangen, valt je jas naar beneden.

Theorie is de klink waarmee de deur van de praktijk open gaat.

Je kunt het niet, dus dan zie je het niet.

Kennis is geen baksteen.

Zoals je ziet: het beste van twee werelden: de diepzinnige denkwijze van filosofie en 100% kans op een baan. Dan ga ik nu maar écht aan mijn huiswerk beginnen…

Nu is het tijd om de echte wereld te veroveren.

Vanaf maandag dan.

Eerst heb ik weekend.

Want die ligt een dag of twee achter. En ik wil wel op een schoon bord ontbijten op deze historische dag in het leven van Stefan.

Ja, uiteindelijk wordt 26 januari een gewone maandag. Maar ook de maandag dat ik mijn scriptie inlever. De dag dat ik voor het laatst een actieve student Nederlandse Taal & Cultuur ben.

• Per studietafel (acht zitplaatsen) moeten minstens twee zitplaatsen leegblijven. Hierdoor wekt de tafel geen overvolle indruk en kan iedereen in alle ruimte studeren. Bovendien is er dan altijd ruimte voor mijn sociaal leven om plaats te nemen (in dat geval zou idealiter iemand anders die ik niet ken het veld moeten ruimen, om de orde te herstellen).
  
• Het is te allen tijde verboden thermoskannen koffie of andere geurende substanties (vloeistoffen) mee te nemen om te nuttigen tijdens de studie. Die luxe heb je thuis. Tip van Stefan: als je koffie wilt tijdens het studeren, blijf thuis.
• Het is verboden om als man de UB te betreden met meer dan 3 verschillende kleuren markeerstiften (en ze te gebruiken). Een leersysteem is handig. Maar met vier stiften ben je gewoon een freak. Of geboren in het verkeerde lichaam.
• Het is verboden laptops, studieboeken of collegeblokken zo diagonaal te draaien dat je in feite je schuintegenoverbuurman kunt aankijken. Dat je dat niet doet spreekt vanzelf, maar door je laptop enigszins te draaien suggereer je het wel. Hint: IRRITANT!
• Het is verboden je neus op te halen. Als je niet anders kan, doe het dan in één keer goed en niet twintig keer half. Tip van Stefan: geen zakdoekjes bij je?  WC-papier werkt ook.
• Het is toegestaan laptophoezen mee te nemen. Tassen zijn verboden, tenzij aantoonbaar is dat alle kluisjes vol zijn. In dat geval mag de tas mee de universiteitsbibliotheek in. Lekker puh.
• Het is verboden langer dan veertig seconden te overleggen. Het is al helemaal verboden te overleggen in een andere taal dan het Nederlands of met meer dan 2 mensen.
• Als je bij je kluisje moet zijn en iemand staat ervoor, dan wacht je geduldig. Als er al iemand staat te wachten op iemand anders, is het niet sociaal om haast te hebben en toch voor te kruipen. Tip van Stefan: Geduld is een schone zaake, zegt pa’ke.
• Het is verboden om in de computerruimte andermans computer te jatten bij het weergeven van een rood scherm. Om dit te voorkomen worden de rode schermen vervangen door een automatisch afsluitsysteem dat de computer afsluit indien deze langer dan een uur niet wordt gebruikt. Na een uur ben je asociaal, daarvoor sociaal.
• De mandjes zijn net één maat groter dan nu, zodat je laptop er wel gewoon inpast. Tip van Stefan: ga in de KB kijken, die mandjes zijn ideaal.
• Telefoons zet je op helemaal stil of subtiele tril. Als je tril zo hard is dat alsnog de hele tafel er last van heeft, had dan gewoon je extreem vette ringtone aan laten staan. Tip van Stefan: iedere telefoon heeft een stand waarbij je zowel de trilfunctie als de ringtone uit kan zetten en je alleen door lichtsignalen wordt gewaarschuwd. Net als een spookrijder.
• Door middel van poortjes wordt bijgehouden hoe vaak iemand in de UB is. Mensen die er vaak zijn krijgen voorrang bij computers, kluisjes en bij studieplekken in tentamenperiodes en andere drukke dagen (tenzij is vastgesteld dat deze mensen irritant zijn, in dat geval wordt de toegang automatisch geblokkeerd).
• Het aantal werkplekken is standaard TWEE KEER GROTER dan nodig. Gewoon. Omdat een UB niet vol hoort te zitten.

Maar verder is de UB een prima werkplek.

artikelen meten.
Maar nog een dag of drie en dan is het onderzoek hopelijk af. En dan begint de laatste fase…

1. Iedere boekenbijlage van één jaargang De Volkskrant
2. Een handige manier van meten
3. Het terugbrengen van het aantal handelingen per te onderzoeken artikel
4. Een bereidwillige vader
5. Een betere rekenmachine
6. Géén sociaal leven

En men krijgt:

Een significante vordering op scriptiegebied na een weekend hard werken. Nee, ik ben de rest van de week nog zoet met meten, maar het voelt in ieder geval een beetje alsof er schot in de zaak begint te komen. Ik zal blij zijn als ik door de zomer heen ben… En al helemaal blij als ik écht klaar ben met meten. Hopelijk is het volgende week deze tijd bijna zo ver… Dan kan ik eindelijk mijn scriptie af gaan maken.

Maar goed, het c.v. is nu dus gemaakt, de motivatiebrief geschreven en ik ga morgen de brief van mijn begeleider scoren. Dan moet ik om onbegrijpelijke reden ook nog een paspoort inleveren, maar verder ben ik ready set go. Volgende stap: scriptie afmaken.

*duikt weer in de boekenbijlage*