Ondertussen bij Incognitief

Jaja, dat bloggen pakken we binnenkort weer op hoor. Binnenkort, echt.

Ondertussen bij Incognitief:

De fenomenale terugkeer van Suffe Jan

Na al jaren geen echte studioplaat meer te hebben uitgebracht, keert indiegod/songwriter Sufjan Stevens dit voorjaar terug met een nieuw album. Op Carrie & Lowell doet Stevens zijn best om zijn emoties rondom het overlijden van zijn moeder te verwerken. Een moeder die er maar heel even voor hem was, vanwege drugs, drank en psychische problemen, maar die desalniettemin zijn moeder was. Het album breekt je hart gemiddeld twee keer per liedje, maar luistert ongelooflijk makkelijk weg. We kunnen inpakken mensen, beter dan dit wordt het dit jaar waarschijnlijk niet.

Lees “De fenomenale terugkeer van Suffe Jan” verder

Over de planeten, volgens Sufjan, Bryce en Nico

Zaterdag 7 april was het zover. Het stond al bijna een jaar gepland. 7 april 2012 zou een eenmalige, speciale samenwerking tussen Sufjan Stevens (wie kent hem niet?), Bryce Dessner (The National) en de mij verder onbekende Nico Muhly. De drie heren worden aangevuld door het Navarra String Quartet en het Nederlandse New Trombone Collective – dat uit maarliefst zeven (7) trombones bestaat. Dat het een bijzondere avond in het muziekgebouw Frits Philips in Eindhoven wordt, staat dus buiten kijf. En heel high-brow. Dat is vanaf de eerste gespeelde noot duidelijk.

Een kleine wisseling in het programma – blijkt. We openen niet met de Diacritical Marks van Muhly, maar de Quintets van Dessner. Op de eerste (Blind Willy) na, is het best mooi. Die eerste is vooral vreemd. Dessner speelt op zijn gitaar mee met het strijkkwartet en doet dat niet onverdienstelijk. Het is allemaal ontzettend klassiek – hier geen Bloodbuzz Ohio.

Daarna gaan we door met de Diacritical Marks – waarbij het strijkkwartet gevieren helemaal los kan. Het is bij vlagen grillig, melodieus en zelfs euforisch. Het laatste nummer voor de pauze is van Stevens, mooi maar voorbij voordat je er erg in hebt. Jammer.

Uit alles wordt echter duidelijk dat na de pauze we pas echt los zullen gaan. De trombones hebben we nog niet gezien en er staan ongebruikte piano’s, keyboards en een drumstel klaar. En de olifant in de kamer: een gigantische zwarte bol. Je denkt nog “hangt ie er voor het geluid ofzo?”, maar als er na de pauze ineens animaties worden geprojecteerd is overduidelijk dat dit niet zo is. Ook visueel moet Planetarium, zoals de door Dessner, Muhly en Stevens gecomponeerde liedcyclus, indruk maken. Elf werken (Neptune, Jupiter, Uranus, Venus, Mars, The Sun, Pluto, Moon, Saturn, Earth en Mercury) in ruim drie kwartier tijd. Er wordt niet veel gekletst – alleen gegrapt over het feit dat Dessners gitaar altijd gestemd moet worden en dat Pluto tegenwoordig geen echte planeet meer is, maar een dwergplaneet, maar daar is de avond ook niet naar…

De liedcyclus is op zijn zachtst gezegd indrukwekkend. In het programma schrijft Dessner: Planetarium onderzoekt, in klank en onderwerp, de onderlinge afhankelijkheid van harmonie en disharmonie in het universum. Dat klinkt wellicht een beetje zweverig, maar de zeven trombones zetten je met beide benen op de grond. Ik zag de trombone altijd als een beetje lomp, maar geloof me: als je er zeven naast elkaar hoort, klinken één of zelfs twee trombones ineens verrassend subtiel. Opvallend is het gebruik van autotune: in eerste instantie werkt Sufjans computerstem me op de lachspieren, maar uiteindelijk wordt ook de verguisde autotune een logisch en zelfs passend onderdeel van de avond.

Enigszins gespannen lijkt Sufjan bij tijd en wijle, en gezien het feit dat de meeste stukken vanavond voor het eerst worden gespeeld, maar het lijkt allemaal foutloos te gaan. De opluchting dat het allemaal naar wens is gegaan en in ontvangst wordt genomen met een staande ovatie, is van de gezichten af te lezen. Planetarium is zonder twijfel het hoogtepunt van de avond.

Een encore zit er niet in… Want wat moet je hier nog aan toevoegen? En ook met deze bezetting? Sufjan nu solo een nummer laten spelen zou niet kloppen – de uniekheid van de avond zelfs teniet doen. Nee, dit was mooi als geheel. Het enige wat nog mist is een opname van het geheel. Al staat YouTube al vol met video’s, zou een professionele opname hiervan zeker niet misstaan. Planetarium heeft bij mij alle verwachtingen ingelost. Indrukwekkend.

Hier een video ter illustratie (niet door mij gemaakt):

Sufjan Stevens – Songs for Christmas

Sufjan Stevens - Songs For Christmas

“Geniet, maar drink met mate” was tot voor kort het devies bij alcoholreclames (inmiddels veranderd in “alcohol onder de 16 – even niet!” ofzoiets). Genieten met mate gaat voor meerdere dingen op. Ook voor muziek. Zo kreeg ik ooit van iemand een liedje van Sufjan Stevens, en die was best goed. En nog een, en die was ook goed. Dus toen downloadededede (dicteeverwijzing) ik meteen 3 hele albums. En dat moet je nooit doen. Want als je alles tegelijk gaat luisteren, klinkt het na 20 minuten allemaal hetzelfde.

Sindsdien heb ik de volgende mening over Sufjan: “Je maakt vaak mooie muziek, maar soms ben je gewoon best wel suf, Jan” (haha, suf, Jan = Sufjan hahaha – soms ben ik best grappig). Enfin, ik had dan ook nog geen plaat van de beste man gekocht. Maar na allerlei kerstinkopen te hebben gedaan, bedacht ik mij dat ik nog steeds geen GOEDE CD met kerstmuziek had. En om nu de CD met foute kerstmuziek van Qmusic te kopen, dat ging me iets te ver…

Nu had ik al best wel wat kerstmuziek van Sufjan gehoord, maar ik voelde nog niet meteen de drang om m te kopen. Maar dankzij de vette box vol met stickers, een kerstverhaal, tabs, teksten, een poster en een stripverhaal en meer dan 2 uur muziek was ik voor 22 euro toch overgehaald. Daarom bij deze mijn “Suffe Jan’s Suffe Kerstcollectie”-recensie… Maar eerst even wat generaliserende opmerkingen over Sufjan:
– Hij is nogal “introvert” (als in: saai on first listen)
– Hij is een “nerd” (als in: hij ziet er vaak duf uit op foto’s, maar dat is in)
– Hij houdt van banjo’s (heel erg zelfs) – en dat is niet altijd vet.

Dat gezegd hebbende, de recensie:

Sufjan had geen zin om ieder jaar bij de Bruna een set te dure kerstkaarten te kopen en nam daarom in 2001 voor wat vrienden een ceedeetje op zijn 8-track recorder in de huiskamer op. Dat beviel zo goed dat ie het in 2002 ook deed en in 2003… In 2004 was ie bezig met een album, dus toen nam ie er geen op. In 2005 wel, maar toen was ie inmiddels bekend genoeg dat deze en de vorige collecties een eigen leven op internet begonnen te leiden. Nu had ie daar zelf vast niet zoveel tegen, maar zijn platenmaatschappij wel, en daarom besloten die samen met Sufjan dat deze goudmijn maar eens uit moest worden gebracht. “Dat is goed”, zei Suffe Jan, “maar dan wil ik wel inspraak in hoe het eruit ziet en nog een EP erbij maken.” Zo gezegd, zo gedaan en zo was er dan eind 2006 een boxset met 5 CDs erin (alle 5 de EPS, die ook makkelijk op 2 CD’s hadden gekund, maar dat was niet gaaf). Daarnaast bevat de box een hoop extra’s: o.a. kerstverhalen, akkoordenschema’s, teksten, een strip waarin Suffe Jan zijn eigen sufheid benadrukt en langskomt bij een depressieve kerstman; en een grote poster waar hij samen met kleine kinderen, een vrouw en een plastic kerstman suf poseert. Want Kerstmis gaat toch vooral om de extraatjes, toch?

Maar waar wij als muziekliefhebbers geïnteresseerd in zijn, is de muziek, je weet toch! Suffe Jan heeft vooral traditionele kerstliedjes opgenomen, “All I Want For Christmas Is You” zul je dus niet tegen komen. Liedjes als “Silent Night” en “O Come O Come Emmanuel” worden gecombineerd met wat eigen, nieuwe kerstnummers waarin hij zich naar eigen zeggen afvraagt wat “Deck the halls with boughs of holly” nu echt betekent.

Naar mate de collectie van kerstliedjes vordert, wordt duidelijk dat Suffe Jan een aantal favoriete kerstliedjes heeft. Of misschien was hij niet helemaal tevreden over de eerste opname, of hij wilde gewoon iets anders proberen. Zo komen we “O Come O Come Emmanuel” bijvoorbeeld drie keer tegen, waarvan twee keer instrumentaal. Dit soort instrumentale intermezzo’s geven de collectie meer herkenningspunten, dan die anders gehad zou hebben, en ze benadrukken het kerstgevoel nog net iets meer.
De boxset is geen ultieme collectie kerstliedjes, het is wel veel van hetzelfde, al probeert Suffe Jan ook hier en daar op andere wijze suf te zijn dan tot op dat moment toe. Deze experimentjes (soms op bestaande kerstliederen) zijn soms geslaagd en soms wat minder geweldig. Desondanks moet ik Suffe Jan twee dingen nageven:

1) hij is ECHT suf.
2) hij heeft wel humor.

De sleeve notes staan vol met flauwe toevoegingen als “awesome lyrics by Sufjan Stevens” en “Sad feeling by Sufjan Stevens”. Daarnaast zijn sommige liedjes die hij zelf ooit schreef echt briljant. Neem nou bijvoorbeeld “It’s Christmas let’s be glad”, een lied dat van alles uitstraalt, behalve blijheid en opluchting. Half vals en niet gemeend gezongen, maar toch uptempo. Sommige kerstliedjes druipen ook van de ironie, terwijl andere weer heel oprecht overkomen. Iedere CD heeft zijn hoogtepunten, qua arrangementen en qua titels (bijvoorbeeld “Come on, Let’s Boogey to the Elf Dance”) en dat maakt het meer dan de moeite waard om voor die 22 euro de CD’s te kopen en hem zo half december eens op te zetten. Die mindere momenten neem je er voor lief. Dank Suffe Santa… Nu ben ik echt in kerststemming…

Zou iemand merken dat ik deze recensie vorig jaar ook al heb gepost? Dat is het mooie van Kerstmis: ieder jaar hetzelfde.